Webinar

RISS – Regionalny Instytut Szkoleń Samorządowych

ul. Grójecka 26/21, 02-301 Warszawa, tel. 690 949 091, e-mail: sekretariat@riss.edu.pl

Data: 7 maja 2026 r. – Jak skutecznie ustalić spadkobierców i uzyskać zwrot należności z pomocy społecznej?

ODPOWIEDZIALNOŚĆ SPADKOBIERCÓW
ZA NALEŻNOŚCI Z POMOCY SPOŁECZNEJ
CZYLI JAK SKUTECZNIE USTALIĆ SPADKOBIERCÓW
I UZYSKAĆ ZWROT NALEŻNOŚCI?

Za które świadczenia, opłaty i wydatki z obszaru pomocy społecznej i w jakim zakresie odpowiadają spadkobiercy? Czy decyzja o zwrocie nienależnego świadczenia lub opłaty wydana i wysłana na zmarłego wywołuje skutki prawne?
Czy od spadkobierców należy dochodzić należności za usługi opiekuńcze udzielone zmarłemu świadczeniobiorcy?
Co w sytuacji gdy po zmarłym pozostały nieuregulowane opłaty np. za pobyt w DPS lub schronisku a nie ma spadkobierców?
świadczenia, opłaty i wydatki z pomocy społecznej, a w szczególności: opłaty za pobyt w DPS, opłaty za usługi opiekuńcze i udzielenie schronienia, świadczenia nienależnie pobrane wynikające z ustaw: o pomocy społecznej, o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, o świadczeniach rodzinnych, o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Program szkolenia

I. Pierwsze czynności pracowników urzędów miast/gmin, OPS, PCPR, odpowiedzialnych za dochodzenie zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń rodzinnych, świadczeń z ustawy pomocy społecznej, z ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, po uzyskaniu informacji, że zobowiązany do ich zwrotu nie żyje

  1. Kto ma obowiązek poinformować o zgonie zobowiązanego?
  2. Jakie działania należy podjąć po uzyskaniu informacji o śmierci zobowiązanego w zależności od etapu sprawy (po wszczęciu postępowania o zwrot, w trakcie postępowania, po wydaniu decyzji ale przed jej wysłaniem, po doręczeniu decyzji, na etapie egzekucji administracyjnej)?
  3. Co w sytuacji gdy mimo zgonu zobowiązanego decyzja zostanie odebrania np. przez dorosłego domownika, który ze zmarłym mieszkał?
  4. Konsekwencje prawne wydania i doręczenia decyzji po śmierci jej adresata – czy decyzję taką należy uchylić i na jakiej podstawie?

II. Przebieg postępowania mającego na celu ustalenie spadkobierców zmarłego, który zobowiązany był do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia

  1. Czy decyzja o zwrocie świadczenia nienależnie pobranego musi być wydana i doręczona zobowiązanemu za jego życia?
  2. Jak ustalić spadkobierców?
  3. W jaki sposób uzyskać informację czy postępowanie spadkowe zostało przeprowadzone (do kogo kierować zapytanie w tym zakresie)?
  4. Jakie działania należy podjąć gdy spadkobiercy nie przeprowadzają postępowania spadkowego?
  5. Czy w przypadku gdy postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone gmina/OPS/PCPR muszą zainicjować przeprowadzenie takiego postępowania?
  6. Jakie przepisy stanowią podstawę do przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenia spadkobierców?
  7. Jakie dokumenty należy złożyć w sądzie aby przeprowadzić postępowanie spadkowe (właściwość sądu, reprezentacja przed sądem, czy pracownik o.p.s. może uczestniczyć w sprawie sądowej i w jakim charakterze)?
  8. Jakie są koszty postępowania spadkowego ponoszone przez gminę/o.p.s. (co zrobić, aby odzyskać koszty postępowania spadkowego)?

III. Przebieg postępowania o zwrot wydatków na świadczenia z pomocy społecznej dot. pobytu i usług w DPS i schronisku dla bezdomnych

  1. Charakter świadczeń za pobyt i usługi w DPS oraz schronisku dla bezdomnych
  2. Kto ma obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w DPS?
  3. Zastępcze ponoszenie opłat za pobyt w DPS przez gminę
  4. Czy i kiedy gmina może żądać opłat za pobyt mieszkańca w DPS od spadkobierców zmarłego podopiecznego?
  5. Jaki jest zakres odpowiedzialności spadkobierców za zaległe opłaty za pobyt w DPS?
  6. Czy opłaty za schronisko ma obowiązek płacić bezdomny i jego najbliższa rodzina?
  7. Czy zaległych opłat za schronienie można dochodzić od spadkobierców osoby bezdomnej?

IV. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o zwrocie nienależnego świadczenia oraz innych opłat i wydatków od spadkobierców

  1. Jak prawidłowo przeprowadzić postępowanie i wydać decyzję o zwrocie nienależnego świadczenia oraz innych opłat i wydatków od spadkobierców zmarłego świadczeniobiorcy (czy przed wydaniem decyzji należy spadkobiercom doręczyć postanowienie o wszczęciu postępowania i wyznaczyć termin z art. 10 k.p.a.)?
  2. Czy przed wydaniem decyzji o zwrocie należności musi być przeprowadzone postępowanie spadkowe?
  3. Zakres odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców (odpowiedzialność z masy spadkowej) – czyli, który spadkobierca i za co odpowiada?
  4. Konstrukcja decyzji o zwrocie należności od spadkobierców po przeprowadzeniu postępowania spadkowego przed działem spadku i po dziale spadku.
  5. Kiedy przedawnia się prawo do wydania decyzji wobec spadkobierców o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia oraz innych opłat i wydatków z pomocy społecznej?
  6. Kiedy przedawniają się należność z tytułu zwrotu opłat, wydatków i nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej?
  7. Jak postąpić gdy spadkobiercy, na których wydana została decyzja o zwrocie należności nie płacą (czy i któremu spadkobiercy wysyłamy upomnienie? czy wysyłając upomnienie na tą samą zaległość do kilku zobowiązanych, od każdego z nich musimy żądać kosztów upomnienia)?
  8. Jak prawidłowo i na którego spadkobiercę wystawić tytuł wykonawczy (czy przed wystawieniem tytułu wykonawczego musi być doręczone upomnienie?)

V. Zgon zobowiązanego do zwrotu świadczeń w toku postępowania egzekucyjnego

  1. Czy gmina/ OPS/PCPR muszą poinformować organ egzekucyjny o zgonie osoby, na którą wystawiony był tytuł wykonawczy?
  2. Kiedy organ egzekucyjny zawiesi a kiedy umorzy postępowanie egzekucyjne w przypadku zgonu osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia?
  3. Które ze świadczeń orzeczonych do zwrotu uznać należy za „obowiązek ściśle związany ze zobowiązanym” i jakie są tego praktyczne konsekwencje?
  4. Czy po ustaleniu spadkobierców należy wystawić nowy tytuł wykonawczy czy też postępowanie egzekucyjne toczyć się może w oparciu o dotychczasowy TW?
  5. Co w sytuacji gdy spadkobiercy odrzucą spadek?
  6. Co z orzeczonymi do zwrotu opłatami, wydatkami i nienależnie pobranymi świadczeniami w przypadku braku spadkobierców i obligatoryjnego przyjęcia spadku przez gminę?
  7. Czy w odniesieniu do orzeczonych do zwrotu opłat, wydatków i nienależnych świadczeń z pomocy społecznej stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej?

VI. Indywidualne pytania, wyjaśnienia zgłoszonych problemów objętych tematyką szkolenia

Wykładowca

Cecylia Wołoch

– od ponad 30 lat zawodowo zajmuje się problematyką związaną ze sferą dochodów budżetowych, a w szczególności zagadnieniami dotyczącymi rachunkowości podatków i opłat lokalnych, rachunkowości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, windykacji i egzekucji należności budżetowych; Przez cały okres aktywności zawodowej związana z Urzędem Miasta Krakowa gdzie przez wiele lat zajmowała stanowisko Dyrektora Wydziału Podatków i Opłat oraz Z-cy Dyrektora Wydziału Egzekucji Administracyjnej i Windykacji. Prowadząc szkolenia m.in. z zakresu rachunkowości podatków i opłat, rachunkowości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi i innych dochodów samorządowych, windykacji należności budżetowych.

NAJWAŻNIEJSZE ZAGADNIENIA:

  1. Jak postąpić gdy organ udzielający świadczeń uzyska informację o śmierci świadczeniobiorcy, wobec którego wydana została decyzja o zwrocie świadczenia?
  2. Za które świadczenia, opłaty i wydatki z obszaru pomocy społecznej i w jakim zakresie odpowiadają spadkobiercy?
  3. Jak postąpić, gdy w trakcie postępowania o zwrot nienależnego świadczenia lub opłaty organ pomocy społecznej dowie się że świadczeniobiorca zmarł (zgon w trakcie postępowania, przed doręczeniem decyzji, po doręczeniu decyzji ale przed upływem 14 dni do złożenia odwołania, po uprawomocnieniu się decyzji – działania do podjęcia krok po kroku).
  4. Czy decyzja o zwrocie nienależnego świadczenia lub opłaty wydana i wysłana na zmarłego wywołuje skutki prawne?
  5. Gdzie sprawdzić czy postępowanie spadkowe zostało przeprowadzone?
  6. Czy organ pomocy społecznej ma obowiązek wszczynać postępowanie spadkowe i na jakiej podstawie?
  7. Czy i na jakiej podstawie wolno obciążyć spadkobierców kosztami postępowania jeżeli ośrodek pomocy społecznej wystąpi do sądu o przeprowadzenie postępowania spadkowego?
  8. Co należy zrobić gdy wierzyciel dowiaduje się o śmierci zobowiązanego do zwrotu nienależnego świadczenia po wszczęciu postępowania egzekucyjnego?
  9. Czy opłaty za schronisko dla bezdomnych należą się od spadkobierców?
  10. Czy od spadkobierców należy dochodzić należności za usługi opiekuńcze udzielone zmarłemu świadczeniobiorcy?
  11. Co w sytuacji gdy po zmarłym pozostały nieuregulowane opłaty np. za pobyt w DPS lub schronisku a nie ma spadkobierców?
Szczegóły organizacyjne szkolenia online
  • Szkolenie jest przeznaczone do oglądania na żywo, tylko i wyłącznie w ustalonym terminie oraz przez osoby zgłoszone na szkolenie.
  • Dzień przed szkoleniem Uczestnicy otrzymają materiały szkoleniowe w formacie PDF oraz link do rejestracji.
Warunki uczestnictwa i rabaty

571 PLN-/osoba – FAKTURA wysłana przez KSeF, ZAŚWIADCZENIE: PDF na wskazany adres mail

MOŻNA RÓWNIEŻ WYBRAĆ OPCJE:

600 PLN – ZAŚWIADCZENIE zostanie wysłane POCZTĄ POLSKĄ, FAKTURA przez KSeF

Cena zawiera: udział w szkoleniu online, materiały szkoleniowe w formacie PDF przesłane drogą mailową, zaświadczenie

Wszystkie ceny dotyczą szkoleń finansowanych ze środków publicznych, dla z innych źródeł finansowania należy zastosować stawkę VAT 23%

Prosimy o przesyłanie zgłoszeń najpóźniej na 2 dni przed terminem szkolenia.

Pomocne linki